F1

F1 bez tajemnic: KWALIFIKACJE

Dodane: 2011-08-13 11:43:19

Przez: Ewa Zaborska

Tłumaczymy wszystkie zasady kwalifikacji do wyścigów F1. Ile bolidów odpada po której części kwalifikacji, co to jest zasada 107% i wiele więcej.

Celem kwalifikacji jest naturalnie ustalenie kolejności, w jakiej kierowcy wystartują do wyścigu. Jak to się odbywa?

Podstawowe informacje

Sesja kwalifikacyjna odbywa się w dzień poprzedzający wyścig, zaczyna się o godz. 14.00 (czasu miejscowego) i trwa godzinę. Podzielona jest na 3 części:
– 1. część (tzw. Q1) trwa 20 minut, od 14.00 do 14.20 i biorą w niej udział wszystkie bolidy. Po tym czasie 7 bolidów, które osiągnęły najsłabsze czasy okrążenia, odpada z dalszej rywalizacji w kwalifikacjach, a czasy pozostałych 17 kierowców są zerowane.
– 2. część (Q2) trwa od 14.27 do 14.42 (15 min.). Bierze w niej udział 17 pozostałych po Q1 bolidów. Pod koniec sesji 7 kierowców z najsłabszymi czasami odpada, a czasy czołowej 10 znów są zerowane.
– 3. część (Q3) trwa tylko 10 minut, zaczyna się o 14.50 a kończy o 15.00. Bierze w niej udział 10 najszybszych bolidów.

Powyższe zasady dotyczą przypadku, kiedy w GP startują 24 bolidy. Jeżeli w GP udział wezmą 22 bolidy, wówczas po Q1 i Q2 z rywalizacji odpadać będzie po 6 kierowców.

Bolid, który zatrzyma się na torze podczas kwalifikacji (na skutek awarii lub wypadku), nie będzie mógł automatycznie brać udziału w dalszej części czasówki. Jeżeli taki bolid powróci do alei serwisowej przed końcem sesji, wówczas zostanie umieszczony w zamkniętym parku maszyn (parc fermé) do końca sesji.

Zasada 107%

Podczas transmisji z kwalifikacji często słyszymy o zasadzie 107%. Na czym ona dokładnie polega?

Jeżeli w Q1 najlepszy czas któregokolwiek kierowcy będzie dłuższy niż 107% najlepszego czasu pierwszej części kwalifikacji (kierowcy który zajął w Q1 pierwsze miejsce), wówczas kierowca taki nie zostanie dopuszczony do udziału w wyścigu. Jednakże sędziowie mogą w wyjątkowych wypadkach zezwolić na wystartowanie takiego kierowcy w wyścigu. Decyzję taką można podjąć jeśli np. kierowca był wystarczająco szybki podczas sesji treningowych.

Jeżeli więcej niż jeden kierowca zostaje dopuszczony do startu w wyścigu w ten sposób, wówczas to sędziowie decydują o tym, w jakiej kolejności takie (niezakwalifikowane pierwotnie do wyścigu) bolidy staną na starcie do wyścigu.

Jak to działa w praktyce?

W tym roku mieliśmy już wydarzenia ilustrujące oba wypadki: kierowcy HRT, Vitantonio Liuzzi i Narain Karthikeyan nie zostali dopuszczeni do startu w GP Australii. Wtedy w Q1 najlepszy czas – 1:25,296 osiągnął Sebastian Vettel. 107% tego czasu to 1:31,266. Tymczasem najlepsze czasy kierowców HRT w Q1 wynosiły 1:32,978 (Liuzzi) i 1:34,293 (Karthikeyan).

Z kolei w kwalifikacjach do GP Kanady Jérôme d’Ambrosio uzyskał w Q1 najlepszy czas 1:19,414, podczas gdy 107% najlepszego czasu tej części kwalifikacji wynosiło 1:18,989 (najlepszy czas w Q1 wykręcił Fernando Alonso – 1:13,822). Mimo przekroczenia limitu 107%, Belg został dopuszczony do wyścigu w Montrealu.

Kilka słów o parku maszyn

Jeżeli którykolwiek bolid nie wyjedzie z alei serwisowej na sesję kwalifikacyjną, wówczas musi znaleźć się w zamkniętym parku maszyn wraz z końcem Q1. Po zakończeniu udziału w sesji kwalifikacyjnej wszystkie bolidy zostają zamknięte na noc w parku maszyn, gdzie nie wolno przy nich pracować.
Podczas kwalifikacji i przed startem wyścigu zespoły mają możliwość wykonywania prac przy bolidach. FIA opracowała listę dopuszczalnych zabiegów, która obejmuje m.in. zmianę kół, dolewanie paliwa, dolewanie płynu do picia dla kierowców. Aby wykonać czynności, które nie znajdują się na liście (np. wymienić daną część), zespół musi złożyć do FIA pisemne podanie o wyrażenie zgody. Jednakże, jeżeli nie ma czasu na rozpatrzenie takiego podania (np. tuż przed startem wyścigu lub podczas sesji kwalifikacyjnej), wówczas zespół może dokonać niezbędnej zmiany, jeżeli ma pewność, że otrzymałby zgodę FIA, gdyby było wystarczająco dużo czasu na rozpatrywanie próśb. FIA zatrzymuje wszelkie wymienione części bolidu.

Po zakończeniu kwalifikacji co najmniej 6 losowo wybranych bolidów przechodzi testy FIA. Team, którego bolid został wybrany do zbadania zostaje o tym poinformowany i ma obowiązek niezwłocznie dostarczyć bolid do parku maszyn.

3,5 godziny po zakończeniu sesji kwalifikacyjnej wszystkie bolidy muszą znajdować się już w parku maszyn. Dotyczy to zarówno bolidów, które brały udział w kwalifikacjach, jak i tych, które miały wziąć udział w czasówce, ale z jakiegoś powodu nie wyjechały na tor (np. z powodu awarii). Wtedy też bolidy zostają przykryte, zapieczętowane przez FIA i pozostają nietknięte do następnego dnia.

FIA może zgodzić się na „wydanie” jednego bolidu każdemu zespołowi dla celów marketingowych (np. do sesji zdjęciowych) przez kolejne 2 godziny. Takie posunięcie musi zostać wcześniej ustalone z FIA. Wciąż należy jednak pamiętać, że nawet przy takim bolidzie nie wolno wykonywać żadnych prac (te mogą trwać tylko maks. 3,5 godziny po zakończeniu kwalifikacji). Przykryte, zapieczętowane i czekające na wyścig w zamkniętym parku maszyn bolidy mogą być wyposażone w urządzenia utrzymujące stałą temperaturę.